Nowości
Home / Atrakcje turystyczne / Ruś Szlachtowska
Ruś Szlachtowska

Ruś Szlachtowska

Tereny na wschód od Szczawnicy znane są turystom przede wszystkim ze względu na Wąwóz Homole. Każdego roku ciągną do niego tysiące ludzi. Niewielu z nich próbuje jednak poznać lepiej ten teren. Mało kto zwraca uwagę na niewielki biały kościół w Jaworkach, na przydrożna krzyże o nieco dziwnym wyglądzie. A Ruś Szlachtowska, bo tak oficjalnie nazywa się ten rejon warta jest poznania.

Do czasów powojennych przesiedleń tereny na wschód od Szczawnicy zamieszkiwali Łemkowie. W literaturze nazywa się ich Rusinami Szlachtowskimi od miejscowości, która była centrum ich osadnictwa. Stanowili oni ostatnie ogniwo klina ruskiego, który od południa wdzierał się między ludność polską. W czasach istnienia Monarchii Habsburgów grzbiet Pienin nie był granicą państwową, a ruskie wioski po obydwu jego stronach utrzymywały ze sobą ścisłe związki.

DSCN4296a

Ruś Szlachtowską stanowiły cztery wioski: Szlachtowa, Jaworki, Czarna i Biała Woda. Ta ostatnia dziś nie istnieje. Na jej terenie znajduje się rezerwat przyrody obejmujący ciekawe formy skalne, wąwozy oraz dolinę potoku. O istnieniu wsi przypominają kapliczki i przydrożne krzyże. Natomiast Czarna woda jest częścią Jaworek.

Łemkowie z okolic Szczawnicy trudnili się przede wszystkim pasterstwem. Kwitły tu także dwa rzemiosła. Były to druciarstwo i szklarstwo. Pierwsze z nich polegało na drutowaniu popękanych glinianych naczyń, tak by nadal mogły służyć w kuchni. Drugie na wstawianiu szyb w oknach. Druciarze i szklarze wędrowali po terenie Beskidu Sądeckiego, Niskiego i Pienin i zarabiali na życie drobnymi usługami. Szczególnie wyspecjalizowały się w nich Biała i Czarna Woda.

Spośród wsi Rusi Szlachtowskiej zdecydowanie przewodnią rolę wiodły Szlachtowa i Jaworki. Miejscowości te posiadały swoje cerkwie. Zachowały się one do dziś. Starsza jest cerkiew w Jaworkach. Pochodzi ona z początków XVIII wieku. Wybudowano ją w stylu józefińskim i z zewnątrz zdecydowanie bardziej przypomina kościół rzymskokatolicki niż cerkiew. To prosta budowla z niewysoką wieżą nakrytą barokowym hełmem. Wewnątrz zachował się kompletny ikonostas.

jaworki cerkiew

Z kolei o wiek młodszą cerkiew w Szlachtowej widać z daleka dzięki sporej wielkości kopulom. Stoi ona nieco oddalona od głównej drogi. Tu także zachowało się oryginalne wyposażenie wnętrza.

Osoby szukające dawnej zabudowy łemkowskiej powinny się udać przede wszystkim do górnej części Jaworek czyli do dawnej Czarnej Wody. Zachowało się tu całkiem sporo drewnianych chat. Różnią się one od tych z Beskidu Niskiego ponieważ zamieszkujący okolicę Rusini przejęli sporo zwyczajów i wzorów od sąsiednich górali. Mieszkali w zagrodach wielobudynkowych, ustawionych w czworokąt. Nie spotkamy tu znanych z właściwej Łemkowszczyzny długich chat nazywanych chyżami.

Ruś Szlachtowska stanowi dziś ważne zaplecze dla turystyki rozwijającej się w Szczawnicy. Turyści odwiedzają tu przede wszystkim Wąwóz Homole i Rezerwat Biała Woda. Kilka lat temu do Szlachtowej ze Szczawnicy  przeniesiono Muzeum Pienińskie. Oprócz tego w Jaworkach działa słynna w całej Polsce Muzyczna Owczarnia, w której grają i nagrywają najwięksi muzycy jazzowi. Okolica żyje z turystyki i oferuje coraz bardziej kompleksową ich obsługę łącznie z noclegami, wyżywieniem oraz atrakcjami typu jazda konna, wypożyczanie rowerów czy nawet paintball.

About Anka Śliwa

Ciągle mnie gdzieś nosi i zbyt długo nie mogę usiedzieć w jednym miejscu. Zazwyczaj w góry, ale ciekawymi miejscami na nizinach też nie gardzę. Nie lubię wielkich miast, ale chętnie spędzam kilka dni Londynie, Paryżu czy Rzymie. Bo przede wszystkim lubię poznawać nowe miejsca. Kiedy wyjeżdżam to z plecakiem i samodzielnie, tak żeby móc zaplanować trasę i miejsca które odwiedzę. I żeby odpocząć od bycia w dużej grupie, co dla pilota i przewodnika górskiemu jest codziennością. Co robię kiedy jestem w domu? Czytam, oglądam filmy, planuję kolejne wyjazdy i od czasu do czasu brzdąkam sobie na gitarze.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Scroll To Top