Nowości
Home / Slider / Szlak Architektury Drewnianej w Małopolsce
Szlak Architektury Drewnianej w Małopolsce

Szlak Architektury Drewnianej w Małopolsce

Małopolska jest pod względem posiadanych zabytków jednym z najcenniejszych regionów w Polsce. Na szczególną uwagę zasługuje tu ogromna ilość zachowanych budowli drewnianych o różnym przeznaczeniu i pochodzeniu. Kościoły, cerkwie, zespoły zabudowy miejskiej i wiejskiej należą do najbardziej wartościowych w kraju. Zdecydowana większość z nich znajduje się w bardzo dobrym stanie technicznym i jest nadal użytkowana. Wiele przeszło w ostatnich latach gruntowne remonty, które sprawiły, że odzyskały one dawny blask.

W 2001 roku powołano do życia Szlak Architektury Drewnianej w Małopolsce. Jest on częścią projektu obejmującego także województwa podkarpackie, śląskie, a w ostatnim czasie także świętokrzyskie. Jego celem jest popularyzowanie oraz jak najlepsze wyeksponowanie i udostępnienie zabytków architektury drewnianej.

Na małopolskim Szlaku znajduje się w tej chwili 251 obiektów. Całość terenu została podzielna na cztery rejony: Kraków i okolice, Tarnów i okolice, Nowy Sącz i Gorlice oraz Orawa, Podhale, Spisz i Pieniny. W ich ramach wytyczono trasy pozwalające na poznawanie kolejnych zabytków. Oczywiście jest to tylko jedna z propozycji zwiedzania a program zwiedzania można komponować dowolnie samemu.

Ze względu na pochodzenie i przeznaczenie na Szlaku wyróżnić można 125 kościołów, 49 cerkwi, 23 zespoły zabudowań, 16 muzeów mieszczących się w obiektach drewnianych i prezentujących ich wystrój, 9 skansenów oraz 29 innych pojedynczych obiektów o różnym przeznaczeniu (dwory, spichlerze, kaplice, kuźnie). W sezonie turystycznym wiele z nich objętych jest specjalnym programem Otwarty Szlak Architektury Drewnianej, w ramach którego dyżurują w nich przewodnicy, którzy za darmo oprowadzają po obiektach. Spis udostępnionych zabytków dostępny jest każdego roku na stronie Szlaku www.drewniana.malopolska.pl. W zabytkowych wnętrzach każdego lata rozbrzmiewa też muzyka, w ramach cykli koncertów Muzyka zaklęta w drewnie.

Największą grupę pośród obiektów znajdujących się na Szlaku w Małopolsce stanowią kościoły. Większość z nich użytkowana jest do dziś przez lokalne społeczności, przez co są nie tyko wspaniałym przykładem dawnego budownictwa ale także wciąż żywymi centrami lokalnej społeczności. Niewątpliwymi perełkami Szlaku są 4 obiekty wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. W 2003 roku wpis uzyskały kościoły z Binarowej koło Biecza, Sękowej koło Gorlic, Dębna Podhalańskiego oraz Lipnicy Murowanej.

096a_sekowa

Kościół pod wezwaniem świętych Filipa i Jakuba w Sękowej zachwycał największych polskich malarzy XIX wieku. Malowali go miedzy innymi Wyspiański, Mehoffer czy Matejko. Jego wysmukła sylwetka z ogromnymi sobotami przedłużającymi spadzisty, kalenicowy dach nie ma sobie równych w Polsce i Europie. Z kolei patrząc na bryłę kościoła pod wezwaniem świętego Michała Archanioła w Binarowej trudno zgadnąć jak wielkie skarby kryje on w swym wnętrzu. Wspaniałe polichromie od patronowych na stropie po majestatyczne sceny figuralne na ścianach prezbiterium i nawy sprawiają, że można się tu czuć jak przeniesionym w sam środek obrazu.

Kościół w Dębnie Podhalańskim wiele osób kojarzy z serialu „Janosik”. W tej bowiem świątyni kręcono scenę ślubu sławnego zbójnika z Maryną. Tu także zobaczyć można piękne polichromie. Atrakcją są niezwykłe, przywiezione z Chin dzwonki, które mają już ponad 700 lat i wciąż są używane podczas nabożeństw. Najmniejszym z wpisanych na Listę UNESCO kościołów jest świątynia z Lipnicy Murowanej pod wezwaniem świętego Leonarda. Pełni ona obecnie funkcję kaplicy cmentarnej. W bogato polichromowanym wnętrzu zobaczyć można dawny pogański posąg Światowida, na którym opiera się ołtarz.

Wielkim bogactwem Szlaku w Małopolsce są drewniane cerkwie. Są one pozostałością po mieszkających tu do czasów powojennych wysiedleń Łemkach. Zdecydowana większość z nich zbudowana jest w stylu zachodniołemkowskim charakteryzującym się trójdzielną konstrukcją składającą się z niewielkiego prezbiterium, szerokiej nawy głównej oraz posadowionej nad babińcem wieży. Budowle te zachowują wspaniałą harmonię, a ich bryły można łatwo wpisać w trójkąt prostokątny. We wnętrzach większości z nich zachowały się ikonostasy oraz polichromie. Ze względu na ogromna wartość historyczną i artystyczną czterech z nich – z Kwiatonia, Owczar, Brunarów oraz Powroźnika wpisane zostały na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

msad1

Specjalne miejsce na Szlaku zajmują zespoły dawnej zabudowy drewnianej. Małopolska jest jednym z nielicznych już miejsc w Polsce, gdzie wciąż oglądać można tradycyjny wygląd dawnych miasteczek i wsi. Warto zwrócić tu uwagę na leżące w okolicach Tarnowa Zalipie, gdzie do dziś drewniane domy ozdabiane są pięknymi motywami kwiatowymi. Z kolei leżące na dawnej Łemkowszczyźnie Bartne poszczycić się może wieloma tradycyjnymi zagrodami jednobudynkowymi, tak zwanymi chyżami. Niezwykle malownicze są też niewielkie małopolskie miasteczka z drewnianymi domami przysłupowymi. Można je oglądać między innymi w Lanckoronie czy Zakliczynie. Nie można też zapominać o starym budownictwie góralskim, które podziwiać można w starej części Zakopanego czy Chochołowa. A już całkowitym ewenementem w skali kraju jest podtarnowskie Zalipie, gdzie domy zdobi się kolorowymi kwiatowymi wzorami.

Na szlaku znajdziemy także skanseny i  muzea. W tych pierwszych odtworzono wygląd dawnych wsi i miasteczek Małopolski korzystając z obiektów istniejących, które zostały tu przeniesione. Muzea z kolei zlokalizowane są w obiektach istniejących na swoich miejscach od początku i mają na celu pokazanie tego, jak wyglądało życie w takich zabudowaniach.

Szlak Architektury Drewnianej pozwala na zapoznanie się z bogactwem tradycyjnego budownictwa w regionie . Można go zwiedzać metodycznie, obiekt po obiekcie albo traktować jako wskazówkę co zobaczyć podczas wycieczek pieszych, rowerowych czy samochodowych po Małopolsce. A wstąpić do tych obiektów naprawdę warto bo to prawdziwe piękno tyle, że w drewnie zaklęte.

About Anka Śliwa

Ciągle mnie gdzieś nosi i zbyt długo nie mogę usiedzieć w jednym miejscu. Zazwyczaj w góry, ale ciekawymi miejscami na nizinach też nie gardzę. Nie lubię wielkich miast, ale chętnie spędzam kilka dni Londynie, Paryżu czy Rzymie. Bo przede wszystkim lubię poznawać nowe miejsca. Kiedy wyjeżdżam to z plecakiem i samodzielnie, tak żeby móc zaplanować trasę i miejsca które odwiedzę. I żeby odpocząć od bycia w dużej grupie, co dla pilota i przewodnika górskiemu jest codziennością. Co robię kiedy jestem w domu? Czytam, oglądam filmy, planuję kolejne wyjazdy i od czasu do czasu brzdąkam sobie na gitarze.

One comment

  1. Cudowny post, humor i dystans! Plus ogolnie bardzo fajny blog :) Gratuluje! :)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Scroll To Top