Nowości
Home / Szlaki turystyczne / Szlaki górskie / Szlak niebieski Szalowa – Bartne
Szlak niebieski Szalowa – Bartne

Szlak niebieski Szalowa – Bartne

Szlak niebieski przebieg: Szalowa (stacja PKP) – Bucze – pipant 506 – Góra Cmentarna – Gorlice – Siary – Obocz – Huszcza – Przełęcz Owczarska – Ostry Dział – Magura Małastowska – Schronisko PTTK pod Magurą Małastowską – Przełęcz Małastowska – Wierch Wirchne – Banica – Bartne (bacówka PTTK)

Opis szlaku:

Szalowa

Szlak niebieski bierze swój początek przy stacji kolejowej w Szalowej. Już na początku trasy znajduje się bardzo ciekawy zabytek – drewniany barokowy kościół parafialny pod wezwaniem św. Michała Archanioła z I połowy XVIII w. Jest to jeden z najcenniejszych zabytków architektury drewnianej w Małopolsce – zgłaszany był nawet (wraz z innymi drewnianymi kościołami Małopolski i Podkarpacia) na listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego UNESCO, choć wpisu nie uzyskał.

Kościół św. Michała w Szalowej

Bryła kościoła jest unikatowa ponieważ naśladuje murowane kościoły barokowe. Jest to budowla zrębowa, orientowana, o układzie bazylikowym – do nawy głównej przylegają niższe nawy boczne, które posiadają własne doświetlenie. Od zachodu do naw bocznych zostały dostawione dwie wieże o tej samej wysokości co zrąb nawy głównej.  Zwieńczone są one baniastymi, barokowymi hełmami. Wraz z nawą główną zakończoną trójkątnym tympanonem tworzą one dwukondygnacyjną fasadę. W tympanonie znajduje się figura św. Michała zabijającego szatana. Według miejscowej legendy została tam ona umieszczona na pamiątkę wygnania przez św. Michała diabła, który nękał mieszkańców sąsiedniego Bieśnika.

Warto zajrzeć do wnętrza kościoła, które zdobi rokokowa polichromia z motywami kwiatowymi i figuralnymi, imitująca wystrój budowli murowanych. Późnobarokowe wyposażenie kościoła pochodzi z wieku XVIII – składają się na nie: ołtarz główny i ołtarze boczne, ambona, loża kolatorska, chrzcielnica, konfesjonały i stalle. Na uwagę zasługują dwa XVII wieczne obrazy – znajdujący się w bocznym ołtarzu obraz św. Jana Kantego w złotej sukience oraz umieszczony pod belką tęczową Veraicon czyli prawdziwy obraz twarzy Jezusa.

Szalowa - kościół św. Michała wnętrze fot Anka Śliwa

Po wizycie w kościele można zboczyć jakieś 300 metrów na zachód główną drogą i zobaczyć klasycystyczny drewniany dwór rodziny Rylskich oraz dawne zabudowania dworskie. Niestety pięknie położona budowla nie znajduje się w najlepszym stanie technicznym.

Szlak prowadzi nas dalej kilkaset metrów drogą w stronę miejscowości Bystra, a następnie po przekroczeniu torów kolejowych odbija w lewo i zaczyna wspinać się pod górę. Po minięciu ostatnich zabudowań przysiółka Bieśnik dochodzimy do grzbietu, aby po kilkuset metrach zejść z niego i trawersować  niewielkie wzniesienie Bucze. Tuż za nim wychodzimy na otwartą przestrzeń i zbliżamy się do zabudowań przysiółka Bucze. Z prawej strony towarzyszy nam widok masywu Maślanej Góry. Szlak biegnie tu wygodnymi, utwardzonymi drogami.

Gorlice

Zbliżamy się do Gorlic, miasta założonego w XIV w. przez Karwacjanów, którzy byli jego właścicielami, aż do wieku XVII. Nie może się ono poszczycić zbyt wieloma zabytkami ponieważ w 1915 r. bardzo mocno ucierpiało na skutek ostrzału artyleryjskiego przygotowującego natarcie w operacji gorlickiej. Warto jednak zatrzymać się na chwilę na rynku, gdzie w budynku ratusza mieściła się w XIX w. apteka, w której pracował Ignacy Łukasiewicz oraz przy odbudowanym Dworze Karwacjanów mieszczącym obecnie jeden z oddziałów Muzeum Dwory Karwacjanów i Gładyszów. Podążając szlakiem niebieskim trafimy jednak w pierwszej kolejności na Górę Cmentarną, gdzie znajduje się centralny cmentarz – mauzoleum poległych w bitwie gorlickiej w maju 1915 r.

Gorlice - góra cmentarna - cmentarz mauzoleum z I wojny światowej fot Anka Śliwa

Z Góry Cmentarnej schodzimy koło dworca PKS skąd biorą początek szlak zielony do Ożennej i szlak żółty do Kamionki Wielkiej. Gorlice opuszczamy przez dzielnicę Łęgi, idąc na południe wzdłuż Sękówki. Po ok. 2 km po prawej stronie mijamy otoczony parkiem pałac Długoszów, zbudowany na przełomie XIX i XX w stylu eklektycznym przez naftowego potentata Władysława Długosza. Na szczególną uwagę zasługuje park dworski z licznymi wzorowanymi na antycznych rzeźbami. Obiekt znajduje się w rękach prywatnych przez co zwiedzanie jest dość mocno utrudnione.

Po dojściu do drogi głównej koniecznie zboczmy 100 metrów w lewo by za mostkiem zobaczyć najbardziej wartościowy zabytek na całym szlaku – drewniany, gotycki kościół pod wezwaniem św. Filipa i Jakuba wpisany na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Jego bryła ze spadzistym dachem i sobotami była wielokrotnie uwieczniana przez największych polskich malarzy – m.in. Wyspiańskiego czy Mehoffera. Kościół pochodzi z początku XVI w. ale charakterystyczne soboty i wieżę zyskał ponad 100 lat później. Jest to zrębowa budowla składająca się z wielobocznie zamkniętego prezbiterium, nawy i słupowej wieży. Jednokalenicowy dach jest bardzo wysoki, a jego połacie dodatkowo przedłużone są sobotami.

Sękowa - kościół św. Filipa i Jakuba fot Anka Śliwa

Jeżeli wejdziemy do przyziemia wieży zobaczymy jej konstrukcję. Wnętrze kościoła może trochę rozczarowywać. Z dawnego wystroju zachował się XVII wieczny ołtarz główny. Na ścianach można dostrzec fragmenty polichromii. Warto tez zwrócić uwagę na gotyckie, wycięte w ośli grzbiet obramienia drzwi. Większa część wyposażenia oraz zdobień wnętrza uległa zniszczeniu w czasie działań wojennych na przełomie 1914 i 1915 roku, kiedy to żołnierze przebywający w okopach rozebrali dach i część ścian na opał.

Sękowa - detal - ośli grzbiet przy wejściu fot Anka Śliwa

Po obejrzeniu kościoła w Sękowej wracamy na szlak niebieski, który najpierw asfaltowymi, a następnie polnymi drogami pnie się łagodnie pod górę. Droga biegnie skrajem lasu i po lewej stronie otwiera nam się widok na dolinę Sękówki oraz położone na jej drugim brzegu, na zboczu pod lasem cmentarze wojenne numer 79 i 80. Ich kamienne pylony wyglądają z tej perspektywy wyjątkowo majestatycznie. Po wejściu w las szlak niebieski staje się coraz bardziej stromy. Po około 45 minutach od opuszczenia Sękowej mijamy z prawej strony szczyt Obocza. Tu droga się wypłaszcza i po kolejnych 15 minutach dochodzimy na Huszczę. Stąd łagodnie, trawersując Brusy dochodzimy do Przełęczy Owczarskiej. Jeżeli chcemy zobaczyć kolejny ciekawy zabytek architektury skierujemy się stąd drogą do wsi by po przejściu około kilometra dotrzeć do przepięknej drewnianej XVII wiecznej cerkwi pod wezwaniem Opieki Matki Bożej.

Magura Małastowska

Za Przełęczą Owczarską czeka nas długie, dość strome podejście na Magurę Małastowską przez Ostry Dział. Szlak wiedzie wśród buczyny karpackiej i jest monotonny. Dojście do Magury zajmuje około półtorej godziny. Pod jej szczytem znajduje się mocno zaniedbany cmentarz z I wojny światowej. Zaprojektowany przez Dusana Jurkovica, zbudowany przede wszystkim z drewna czeka na renowację, której doczekały się już inne cmentarze wojskowe w tym rejonie.

Schodząc z Magury Małastowskiej trafiamy na porządną, utwardzoną drogę, która wiedzie obok wyciągu narciarskiego. Po niespełna 15 minutach docieramy nią do Schroniska pod Magurą Małastowską im. prof. Stanisława Gabryela. Warto zatrzymać się tu na chwilę a w świetlicy obejrzeć oryginalną windę do wyciągania posiłków z kuchni. W schronisku znajduje się punkt GOPR. Jednak z odwiedzeniem tego najstarszego w Beskidzie Niskim schroniska należy się pospieszyć ponieważ istnieją plany jego zamknięcia i przerobienia na pensjonat obsługujący pobliski wyciąg narciarski.

Po wyjściu ze schroniska i kolejnych 15 minutach marszu schodzimy na Przełęcz Małastowską i przecinamy ponownie szosę z Gorlic do przejścia w Koniecznej. Spotykamy tu kolejny z cmentarzy wojennych, tym razem w doskonałym stanie. Cmentarz numer 60 zbudowany także przez Dusana Jurkovica zachwyca spokojem drewnianych krzyży i głównego pomnika.

Przełęcz Małastowska - cmentarz wojenny nr 60 fot Anka Śliwa

Za cmentarzem szeroka, miejscami dobrze utwardzona droga wiedzie przez Wierch Wirchne. Ten prawie 6 kilometrowy odcinek nie należy do zbyt widokowych, ale za to pozwala na podziwianie bukowych lasów. Po dojściu do szosy wchodzimy na teren dawnej wsi Banica. Odbijając na południe żółtym szlakiem po kilkuset metrach dotrzemy do kolejnego, niedawno odnowionego cmentarza wojennego oraz do Gościńca Banica. Jeżeli przejdziemy na drugą stronę strumienia na wysokości pensjonatu to może uda się nam odnaleźć pozostałości czasowni – tymczasowej prawosławnej cerkwi zbudowanej w dwudziestoleciu międzywojennym. Kiedy trawa nie jest bardzo wysoka łatwo można odnaleźć ślady podmurówki, a właściciel czasem wskazuje też miejsce gdzie leżało jej pokrycie.

Ostatni fragment szlaku to ponownie wędrówka przez las. Wśród buczyny karpackiej trawersujemy Magurycz Duży by po około 2 godzinach dotrzeć do Bacówki PTTK w Bartnem. Jeżeli nadal mało nam drewnianych zabytków to zejdźmy do wsi gdzie znajdują się 2 cerkwie – prawosławna z początku XX w i grekokatolicka z wieku XIX. Warto też zwrócić uwagę na zabudowę tej łemkowskiej wioski i charakterystyczne chaty – chyże czyli jednobudynkowe zagrody zawierające pod jednym dachem część mieszkalną i gospodarczą.

Z Bartnego można kontynuować wędrówkę na przykład szlakiem czerwonymi lub zejść w dół doliny przez Bodaki do szosy do Gorlic.

Zobacz również:

Główny Szlak Beskidzki z Hańczowej do Bartnego

About Anka Śliwa

Ciągle mnie gdzieś nosi i zbyt długo nie mogę usiedzieć w jednym miejscu. Zazwyczaj w góry, ale ciekawymi miejscami na nizinach też nie gardzę. Nie lubię wielkich miast, ale chętnie spędzam kilka dni Londynie, Paryżu czy Rzymie. Bo przede wszystkim lubię poznawać nowe miejsca. Kiedy wyjeżdżam to z plecakiem i samodzielnie, tak żeby móc zaplanować trasę i miejsca które odwiedzę. I żeby odpocząć od bycia w dużej grupie, co dla pilota i przewodnika górskiemu jest codziennością. Co robię kiedy jestem w domu? Czytam, oglądam filmy, planuję kolejne wyjazdy i od czasu do czasu brzdąkam sobie na gitarze.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Scroll To Top